नेपालको कानुन अब सबैले जानुन्, कुन अपराधमा कस्तो सजाय ?

भदौ १ देखि बोल्दा बढी नै बिचार पुर्याउनुहोला । कसैलाई अपमानजनक शब्द प्रयोग गरे एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म वा दुवै सजाय हुन सक्ने व्यवस्था लागू हुँदैछ। १ भदौदेखि लागु हुने फौजदारी कसुर एेनअन्तर्गत गाली सम्बन्धी कसुरमा त्यस्तो सजायको व्यवस्था छ।

‘कसैले कसैलाई होच्याउने नियतले वा वचनले अपमानजनक शब्द प्रयोग गरेमा निजले गाली गरेको मानिने छ’, उक्त एेनमा गालीलाई परिभाषित गरिएको छ। यसैगरी कसैले कसैको बेइज्जती गरे वा गराएमा निजलाई दुई वर्षसम्म कैेद वा २० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुन सक्ने छ।

यसो भए बेइज्जती मानिने

–अरुको इज्जतमा धक्का पुर्‍याउने नियतले वा धक्का पुग्न सक्छ भन्ने जानीजानी वा विश्वास गर्न मनासिब कारण भई लेखेर,आचरण वा आकार वा चिन्ह वा प्रचार प्रसारद्वारा वा अरु कुनै किसिमबाट प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपले त्यस्तो व्यक्तिलाई अरुको दृष्टिमा निजको व्यक्तिगत चरित्र,आचरण,नैतिकता वा ख्यातीलाई होच्याउने गरी चरित्र हत्या गरेमा वा निजको शरीर सामान्यत घृणित अवस्थामा छ भन्ने अरुलाई विश्वास पर्ने गरी दोष लगाएमा वा त्यस्तो दोष लगाएको कुरा प्रचार,प्रसार वा प्रकाशन गरेमा वा कसैको बेइज्जती हुने साधनको रुपमा प्रयोग गरिएको कुनै चिज जानी जानी बिक्री वा वितरण गरेमा।

–मृतकलाई कुनै आक्षेप लगाईएकोमा त्यस्तो आक्षेप लगाउँदाका बखत निज जीवित रहेको भए निजको इज्जतमा धक्का पुग्ने रहेछ भन्ने जानीजानी निजको परिवार वा नजिकको अन्य नातेदारहरुको भावनामा चोट पुर्‍याउने नियतले कुनै आक्षेप लगाएकोमा।

–व्यंग्य गरी वा अरु कुनै घुमाउरो तवरले आक्षेप लगाएमा।

जसलाई बेइज्जती मानिने छैन

–सर्वसाधारणको हितको लागि प्रमाण र आधारसहित कुनै व्यक्तिसँग सम्बन्धित साँचो कुरा प्रकाशन वा प्रशारण गर्नु ।

–कुनै राष्ट्रसेवकले आफ्नो ओहदाको कर्तव्य पालना गर्दा निजको आचरणलाई लिएर वा त्यस्तो आचरणबाट बुझिनेसम्मको मात्र निजको चरित्रलाई लिएर असल नियतले मर्यादित ढंगबाट कुनै कुरा प्रकाशन गर्नु

–कुनै व्यक्तिको सार्वजनिक पद वा ‌ओहोदाको महत्वसँग सम्बन्ध राख्ने आचरण र त्यस्तो आचरणबाट बुझिनेसम्मको निजको चरित्रलाई लिएर असल नियतले कुनै विचार प्रकट गर्नु ।

–कुनै कुरा गर्ने व्यक्तिले सर्वसाधारणको रायको लागि कुनै कुरा पेश गरेकोमा त्यस्तो कुराको गुण वा दोषलाई लिएर वा सो हदसम्म मात्र त्यस्तो कुरा गर्ने व्यक्तिको चरित्रलाई लिएर असल नियतले मर्यादित ढंगबाट कुनै विचार प्रकट गर्नु।

–कुनै व्यक्तिको अर्को कुनै व्यक्तिउपर कानुनद्धारा वा निजसँग भएको करारद्धारा कुनै अधिकार भएकोमा निजले सो अधिकार सम्बन्धी काम कुरामा त्यस्तो व्यक्तिको आचरणमा असल नियतले कुनै खोट लगाउनु ।

–कानुन बमोजिम कुनै कसुरको अनुसन्धान गर्नु वा त्यस्तो आधारमा निजलाई कानुन बमोजिम अभियोग लगाउनु।

–कसैलाई निजको हितको लागि,निजको स्वार्थ भएको व्यक्तिको हितको लागि वा सर्वसाधारणको हितको लागि अरु कुनै व्यक्तिविरुद्ध सतर्क पार्नु।

राजमार्ग समाचारदाता
fnnews@gmail.com

यो छुट्टाउनु भो कि..